top of page
Untitled

LÍFRÆN EFNAFRÆÐI

Lífræn efnafræði er efnafræði kolefnissambanda.

EFNA3LR05: About Us

Nú í dag hefur lífræn efnafræði merkingu efnafræði kolefnissambanda.

Nokkur kolefnissambönd teljast til ólífrænna efnasambanda eins og til dæmis koldíoxíð.

Fram að 18. öld töldu menn að efni unnið úr lífríkinu væri lífrænt efni og efni unnið úr steinefnum væri ólífrænt en árið 1828 var sú kenning afsönnuð þegar þýskur efnafræðingur Wöhler gat búið til þvagefni úr ólífrænum efnum.

Meira en 90% þekktra efnasambanda eru lífræn efnasambönd og eru þau nú yfir 7 milljónir. Lífræn efni hafa mikla læknisfræðilega og líffræðilega þýðingu. Næstum öll þau efni sem notuð eru sem t.d. lyf, þvottaefni, olía og jarðgas og fleira eru lífræn efni. Allir lifandi vefir eru byggðir úr lífrænum efnum. Lífræn efni innihalda mjög fá frumefni. Að mestu innihalda þau kolefni og vetni og geta einnig verið nitur, súrefni og örfá önnur efni svo sem brennisteinn, fosfór og halógenar.

Samanborið við önnur frumefni hlýtur kolefni að hafa sérstaka hæfileika til þess að mynda mismunandi efnasambönd.


Kolefnisatómið sjálft getur myndað mörg fjölbreytileg efnasambönd.

EFNA3LR05: Text

Lífræn efnafræði framhaldsskóla leggur áherslu á nafnakerfi IUPAC, byggingu efna og lögun. Einnig er farið í helsu efnahvörf lífrænna efna og hvarfgang þeirra.


Hvert kolefnissamband hefur sitt eigið nafn sem ákvarðast af fjölda kolefna í sameindinni, hliðargreinum og virkum hópum. Kolefnissamböndum er gefið nafn af IUPAC nafnakerfinu sem er mikilvægt að læra í lífrænni efnafræði.


Til þess að vita meira um IUPAC nafnakerfið má ýta á linkinn hér fyrir neðan.

EFNA3LR05: Text

©2021 Ásdís Hvönn Jónsdóttir og Elva Dögg Jónsdóttir - Menntaskólinn á Egilsstöðum

bottom of page