EFNAFRÆÐI
MILLISAMEINDAKRAFTAR
Millisameindakraftar eru rafkraftar þar sem jákvæð hleðsla dregst að neikvæðri hleðslu. Kraftarnir hafa ólíkan styrkleika sem ræðst af stærð hleðslnanna og fjarlægð á milli einda.
Styrkur millisameindakrafta hefur áhrif á það hversu vel sameindir loða saman, þ.e.a.s. hvort tiltekið efni sé á gas-, fljótandi- eða föstuformi.
VAN DER WAALS KRAFTAR
Van der Waals kraftar skiptist í tvær gerðir af millisameindakröftum, tvískaut-tvískautkraftar og Londonkraftar.
Báðir þessir kraftar hafa áhrif á bræðslu- og suðumark.
Munurinn á kröftunum er hest það að Londonkraftar hafa að meðaltali enga skautun en það getur komið skautun í augnablik vegna þess að rafeindirnar eru á stöðugri hreyfingu. Tvískauts- tvískautkraftar eru hins vegar stöðugt skautaðir.
Hluthleðslur (δ+ og δ-) verða þegar partur af hleðslu atóms loðar við annað atóm í sameind en ekki nógu mikil hleðsla er, svo atómið verði jón. Hluthleðslur annað hvort dragast að eða ýta hvor annarri frá.
VAN DER WAALS KRAFTAR
Tvískaut-tvískautskraftar koma vegna aðdráttarkrafta milli jákvæðrar hluthleðslu og neikvæðar hluthleðslu sem sameindir bera (skautaðar sameindir). Hluthleðslur sameindanna ýmist dragast að eða ýta hvor annarri frá.
Styrkur þessara tengja er mjög lítill (4,0-16 kJ/mól) (samgild tengi 300-400 kJ/mól).
London kraftar finnast innan allra efnasambanda hvort sem þau eru skautuð, óskautuð eða jónaefni. Þeir verða til þar sem að örlítil skautun milli tveggja atóma í efnatengi á sér stað í eitt augnablik þegar rafeindirnar dveljast örlítið lengur umhverfis annað atómið en síðan aðeins lengur hjá hinu atóminu. Í Londonkröftum er engin meðaltalsskautun til staðar heldur tímabundin skautun því hluthleðslan er á flakki. Kraftarnir aukast eftir því sem sameindirnar stækka því rafeindaflökt á sér stað innan allra tengjanna og hafa stærri sameindir meira yfirborðsflatarmál, sem eykur fjölda Londonkrafta sem verka á milli sameindanna.
Með öðrum orðum þá eru London kraftar flökt á rafeindaskýi (rafeindirnar dreifast á milli) og vegna þeirra myndast örlitlar hluthleðslur milli sameinda í mjög stutta stund. London kraftar eru mjög veikir kraftar.
Styrkur kraftanna er mjög lítill 2-10kJ/mól.
VETNISTENGI
Vetnistengi myndast á milli skautaðra sameindaefna þar sem vetni (H) er tengt við eitt af rafneikvæðustu atómunum, súrefni (O), flúor (F) og nitur (N). Vetnistengin valda hækkun á bræðslumarki sameinda.
Vetnistengi eru ekki raunveruleg efnatengi. Styrkur þeirra er 5-40 kj/mól.
JÓNATVÍSKAUTSKRAFTAR
Jónatvískautskraftar stækka eftir því sem jónahleðslan stækkar. Þeir eru mikilvægir fyrir lausnir jónískra efnasambanda og leggja grunninn að leysni jónaefnanna í lausnum þar sem leysirinn er skautaður (H2O).
Jóna- tvískauts kraftar eru á milli katjóna og neikvæðra hluthleðslu annarra sameindar og dregst anjón að jákvæðri hluthleðslu sameindarinnar.
Þegar sameindir tveggja ólíkra efnasambanda hafa svipaðan massa og byggingu eru van der Waals kraftar sambærilegir á milli sameindanna.
Ef tvær ólíkar sameindir hafa svipaðan massa hefur sameindin með stærra yfirborðsflatarmál meiri van der Waals krafta.
Þegar sameindir tveggja ólíkra efnasambanda hafa svipaðan massa og byggingu en ólika skautun þá hefur efnasambandið með hærri skautun (tvískaut-tvískaut krafta) meiri millisameindakrafta.
Þegar sameindir tveggja ólíkra efnasambanda hafa svipaðan massa og byggingu, en annað efni getur myndað vetnistengjanet, hefur það sterkari millisameindakrafta.
